Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Dziś mija dokładnie 30 lat od pierwszych wolnych wyborów samorządowych, które uczyniły z miast i gmin prawdziwych gospodarzy na swoim terenie.

Samorządy. Jeden z pierwszych sukcesów III RP

Wybory – na dzień 27 maja 1990 r. – zarządził pierwszy niekomunistyczny premier powojennej Polski Tadeusz Mazowiecki. W 47 997 okręgach wyborczych wybieraliśmy wówczas 51 987 radnych do 2383 rad gmin.

Zastępca redaktora naczelnego „Gazety Wyborczej” Mikołaj Chrzan, który odpowiada m.in. za oddziały lokalne „Wyborczej”, dobrze zna specyfikę miast i regionów. W 30. rocznicę pierwszych wyborów samorządowych napisał:

„Oprócz życzeń dla samorządowców mam prognozę: albo z samorządów wyjdzie zwycięski marsz ku odbudowie polskiej demokracji, albo historia zatoczy koło. Wrócą rady narodowe (nie trzeba zmieniać nazw, wystarczy dalej ograniczać finansowanie i kompetencje samorządów). A jedyna słuszna partia zyska absolutny monopol na władzę: od wydawania sądowych wyroków po decydowanie o remontach chodników w miastach i miasteczkach”.

Debata zorganizowana przez Warszawę i "Gazetę Wyborczą"

W środę o godz. 12, wspólnie z Urzędem Miasta Stołecznego Warszawy, „Gazeta Wyborcza” organizuje debatę online o 30-leciu polskiego samorządu. Wezmą w niej udział: Aleksandra Dulkiewicz – prezydent Gdańska, Olgierd Geblewicz – marszałek województwa zachodniopomorskiego, Piotr Kuczera – prezydent Rybnika, Rafał Trzaskowski – prezydent Warszawy, Tadeusz Truskolaski – prezydent Białegostoku, i Dorota Zmarzlak – wójt Izabelina.

Szczecinianin Olgierd Geblewicz uczestniczy w debacie nie tylko jako marszałek, ale też jako prezes zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej – ogólnopolskiego forum wymiany myśli samorządowców ze wszystkich województw. To również stowarzyszenie walczące wspólnie o interesy regionów i reprezentujące je w gremiach międzynarodowych.

Czy PiS chce zagłodzić samorządy?

Na dzisiejszej debacie uczestnicy będą rozmawiać zarówno o historii polskich samorządów, jak i najważniejszych obecnych wyzwaniach. Jerzy Regulski, jeden z twórców polskich samorządów, pisał w 1990 r.: „Aby samorząd był samorządem, musi mieć: niezależne władze, reprezentujące mieszkańców, własną administrację oraz własne mienie i środki finansowe”.

Dziś te środki finansowe coraz bardziej obcina samorządom rząd PiS - narzucając nowe zadania bez zapewnienia środków na ich realizację, zaniżając subwencje, obniżając gminom wpływy z podatków.

Mikołaj Chrzan tak to komentuje: „Samorządy można zagłodzić, tłumacząc to kryzysem. Część z głodu dołączy do obozu władzy, gdzie indziej pomogą komisarze, którymi zastąpi się prezydentów”.

Transmisja dzisiejszej debaty samorządowej – na Facebooku „Gazety Wyborczej”. Relacja w sobotnim „Magazynie Świątecznym”.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.